Анхнаасаа “Араа шүд”-ийг нь тооцоогүй Ажлын хэсгийнхэн эрх мэдэл нэхэв

 Хөгжлийн банкны асуудлаар УИХ-аас байгуулсан Б.Баттөмөрөөр ахлуулсан ажлын хэсгийнхэн анхны мэдээллээ хийлээ.  Ажлын хэсгээс шинэ содон ямар мэдээлэл өгөв гээд харахаар онцолчих юмаар тун хомсхон, урьд өмнө нь ямар нэгэн хэмжээгээр  хэвлэл мэдээлйнхний дэлгэн тавьсан  тоо баримтууд дурдагдлаа.

Угаасаа ч  нийгэм анхнаасаа энэ ажлын хэсгийнхнээс нэг их хүлээлттэй байгаагүй. Зарим гишүүд нь ашиг сонирхлын зөрчилтэй байж болзошгүй,  ядахад банкны актив пассив, баланс тайланг уншаад ойлгочих хэмжээний мэргэжлийнхэн, Б.Энхбаяр мэтийн залуу гишүүдээс ажлын хэсэгт оруулсангүй гэх шүүмжлэл дагуулж байсан. Энэ шүүмжлэл оргүй хоосон байгаагүй нь мэдээллийн үеэр мэдрэгдэж  байна билээ.

Мэдээллийн үеэр дурдагдсан тоо баримтыг эс тооцвол тэд УИХ-ын хаврын чуулган эхэлмэгц Хөгжлийн банкны хуульд өөрчлөлт оруулах, тус банкийг шалгах ажлын хэсгээ өргөжүүлж хяналтын хороо байгуулах санал дэвшүүлж буйгаа мэдээллээ.  Эндээс харвал тус ажлын хэсгийнхний  эрх мэдэл зарим тал дээр хүрэлцэхгүй байгаа бололтой юм.  

Үнэхээр ч  тэдний хувьд одоогоор 800 хуудас материалыг уншиж танилцахаас хэтэрсэнгүй.

Гэхдээ энд дурдагдсан яалт ч үгүй үнэн нэг баримт бол УИХ-ын гишүүн Б.Пүрэвдоржийн хэлсэн  "Хөгжлийн банк 2017 оноос өмнө ард түмэн, бизнесүүдийн банк байсан бол 2017 оны  хуулийн нэмэлт өөрчлөлтөөр дарга нарын банк болсон" гэх дүгнэлт юм.

Үүнийг тодотговол, Хөгжлийн банкны олгох зээлийн жагсаалтыг УИХ-ын хаврын чуулганаар хэлэлцэж баталдаг байсан бол 2017 оны хоёрдугаар сарын  хуулийн шинэчлэн найруулсан өөрчлөлтөөр энэ эрх мэдэл банкны ТУЗ-д шилжсэн байгаа юм. 2017 он бол МАН-ын ялалтын цуурай замхраагүй байсан үе. Дураараа дургиж, дунд чөмгөөрөө жиргэх эхлэл ингэж тавигдсан байдаг.   

Хэдийгээр МАН өнөөдөр Хөгжлийн банкны асуудлаар хүний өөрийнгүй хариуцлага хүлээнэ гэж чанга дуугарч байгаа боловч өөрсдийнхөө тарьсан  үйлийн үрийг эдэлж, “гэдсээ цэвэрлэж” гэмээ цайруулж байгаагаас өөрцгүй юм. Ялангуяа хуульд өөрчлөлт оруулсан УИХ.

УИХ-ын ажлын хэсгийнхэн өөрсдийгөө “Араа шүдгүй” хэмээн тодорхойлов. Өөрөөр хэлбэл эрх мэдэлгүй, цаас эргүүлж тоо баримт тоочихоос хэтрэхгүй байна гэсэн үг. УИХ-ын ажлын хэсэг АТГ болон бусад хууль хяналтын байгууллагын хяналт шалгалтаас юугаараа ялгарах вэ, тэд юуг ил болгож, ямар шийдвэр гаргахав гэдэг нь тодорхойгүй. Эрх үүргийн зааг ялгаа гэж бас бий.  Энэ мэтээс шалтгаалж олны ярьдгаар “шүдгүй арслан” гэдэг шиг  байгаа гэдэг нь үнэн байх.

Энэ талаар УИХ-ын гишүүн Б.Пүрэвдорж “Хөгжлийн банканд ажлын хэсгийн хүрээнд шалгалт хийе гэхээр бүх бичиг баримтыг хууль хяналтынхан аваад явчихсан. Дээрээс нь аж ахуйн нэгжийн нууцад хамаарах дансыг харах эрх байхгүй. Мөн өмнөх захирлуудыг дуудаад зээл авахад хэн нөлөөлсөн бэ гэдгийг тогтоох эрх байхгүй. Тиймээс хянан шалгах түр хороог байгуулах нь зүйтэй. Түр хороо байгуулбал мөрдөн шалгах, нотлох баримт цуглуулах, гэрчээр хүн дуудаж байцаах, шинжээч томилох эрхтэй болно” гэсэн юм.

 Ажлын хэсэг байгуулахдаа  анхнаасаа энэ “араа шүд”-ийг нь тооцоолоогүй, шалгалтын үр дүнг УИХ-д танилцуулах төдий үүрэгджээ. Ингэж хоёрын хооронд гурвын дунд нэр төдий ажлын хэсэг байгуулсан нь хэлбэрийн төдий харагдаж байгаа юм. 

Хэрэв тэд түр хорооны журмаар ажиллана гэвэл  түрүүчээсээ  шүүх хурлыг 11 удаа хойшлуулаад байгаа шүүх хуулийнхныг дуудаж асуудлаа тодруулах боломжтой болох юм. 

Угаасаа хуулийн зохицуулалтаараа дөрвөөс доошгүй гишүүд хамтран түр хороо байгуулах эрх нь нээлттэй байдаг байх. Ингэж байж нийгмийн хүлээлтийг хангана.

Б.Тулга