Авилгачдыг төрийн албанд үүрлүүлдэг ТАЗ-ийг малчнаас англи хэлний шалгалт авч дахин дахин унагадаг гэв

Өчигдөр УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар Төрийн албаны зөвлөлийн орон тооны гишүүнийг томилох асуудлыг хэлэлцсэн. Томилгооны энэ асуудал харин төрийн албаны зөвлөлийн төрх дүрийг илүү тодруулж өглөө.  УИХ-ын гишүүн Б.Баярсайхан “Төрийн албанд хүнд сурталтан, авилагчид, ашиг сонирхлын  зөрчилтэй хүмүүсийг үүрлүүлдэг болгочихоод байгаа шүү” гэсэн үгийн ТАЗ-ийнхэнд хаяглана билээ.  Үнэхээр ч дэлхийд дээгүүр давхидаг авилагчид  Монголын төрийн албанаас л “тодордог”

Ерөнхий зургаараа бол ТАЗ юун шүдгүй арслан байтугай  болтлоо уруудаж доройтсон байдал харагдаад байна. Төрийн чадварлаг албан хаагчдын боловсон хүчний бодлого, нөөц бүрдүүлэлт, чадваржуулах гээд  олон ажил орхигдож гээгдэж үү дээ гэсэн төсөөлөл төрж байна. 

УИХ-ын  отгон гишүүн Ц.Идэрбатын хэлж байгаагаар бол “Төрийн албаны хууль анхан шатны нэгжүүд дээрээ хүндрэлтэй зүйлийг дагуулж байна” гэжээ. Түүний дурдсанаар зөвхөн Хэнтий  аймагт гэхэд л өнөөдөр Хэнтий аймгийн хэмжээнд 114 ажлын байр сул байна. Зарлагдаад хүн ирдэггүй. Ганцхан аймгаар жишээлэхэд ийм хэмжээний төрийн албан хаагч дутагдалтай байгааг Монгол Улсын 21 аймгаар нэгтгэж харвал ахиухан тоо гарах нь тодорхой байна.

Хэдэн жилийн өмнө залуучуудын дурлан тэмүүлж байсан төрийн алба анхан шатандаа ингэж эзгүйрэх болсон нь цалин хөлс, улс төржилт, төрийн албыг төрлийн алба болгодог эрх баригчдын  увайгүй байдлаас шалтгаантай.

Төрийн албаны төөрч мунгинадаг өөр нэг жишээг УИХ-ын гишүүн Н.Наранбаатар хэлсэн. Тэрбээр "Тусгай хамгаалалттай газрын захиргааны байгаль хамгаалагчид төрийн албаны шалгалт өгч байж томилогддог. Бодит амьдрал дээр алслагдсан сум, тусгай хамгаалалттай газруудад ажиллах хүмүүс ховор байдаг учраас тухайн нутгийн малчдыг байгаль хамгаалагчаар ажиллуулдаг.  Гэтэл тэр хүмүүсийг заавал шалгалт өгөх шаардлагатай гэж тулгадаг. Малчдын англи хэлний мэдлэг, хуулийн мэдлэг хангалттай хэмжээнд байдаггүй учраас олон дахин шалгалтад унадаг. Үүн дээр онцгой анхаарах хэрэгтэй" гэв.

Хязгаар нутгийн малчид байтугай УИХ, Засгийн газрын гишүүд дунд ч англиар төгс төгөлдөр ярьчихдаг нь хэд бол. Төрийн дунд тушаалын дарга нар ч ялгаагүй. Яахав, англиар байтугай ярьж бичдэг ганц нэг байгаа л байх. Нийтлэг олонхын хувьд дундчууд байгаа. Зүгээр нэг уншсанаа хагас хугас ойлгодог,  хальт хульт  ганц нэг өгүүлбэр эвлүүлэхээ англи хэлтэй гэж эндүүрэгчид, сайрхагчид олон бий шүү дээ.  

Ийм байсаар байтал хязгаар нутагт малаа маллангаа байгаль орчин, ус нутгаа хамгаалаад явах малчнаас англи хэл, хуулийн шалгалт дахин дахин авч унагаад байдаг тэр Төрийн албаны зөвлөлийнхэн гэж хэн бэ.

Дүрэм журам нь тийм байж болно. Гэхдээ ТАЗ-ийнхөн “Мерит” зарчим л гэж өглөө оройгүй яриад байдаг биз дээ.  Энэ чинь мөнөөх “чадахуйн зарчим”  шүү дээ. Тэгээд ч тэртээх говийн тэнгэрийн хаяанд хөх уулсаа хөндлөн хэрж, харж хамгаалж байгаа байгаль хамгаалагчдад англи хэл тийм чухал хэрэглээ юу.

Харанхуй шөнө чулуу атгаж үзээд хаана яваагаа хэлдэг, нутаг усаа гарын арван хуруу шигээ мэддэг, ан амьтныхаа тоо толгойг, хаагуур хэзээ явахыг нь анддаггүй  энэ чинь тэр чадахуйн чанар  шүү дээ.

Гэтэл англи хэл, хуулийн шалгалт гээд  унагаад байдаг бол ТАЗ-ийн толгой нь “хамуурчихсан” байна гэхээс өөр юу ч гэмээр юм. УИХ-ын гишүүн Н.Учрал: “Төрийн албаны зөвлөл хандлагаа өөрчлөх ёстой. Манай улс төрийн албаны шинэчлэл хийхийн тулд “Мэррит” зарчмыг ойлгох ёстой. Энэ нь чадахуй буюу гүйцэтгэлд суурилж байгаа зарчим” гэж тодотгосон.

Эрхэм гишүүний хэлснээр ТАЗ-ийнхэн уг зарчмыг шатлан дэвших зарчим гэж ойлгодог бололтой юм.

 

Г.Хан