Түүхэндээ байгаагүй их төсөв баталчхаад “Санхүүгийн бололцоотой болхоор тэтгэвэр нэмж, зөрүүг арилгахад анхаарна” гэж байгаа нь арай л бүдүүн зүрх үү

 Цаг хугацаа хурдан юм. 2020 оны сонгуулиас хойш хоёр дахь жилтэйгээ золгож байна. Бага хугацаа биш ээ. Харин монголчуудын хуйгаар нь сонгож  хамаг эрх мэдлээ хадгалуулсан МАН энэ хугацаанд юу хийв. Сонгуулийн гоё гоё амлалтууд хаачив. Иргэдийн амьдралд юу наалдав гээд харахаар хэлэх юм даанч алга.  100 жилийн нүсэр ойноос нь өөр ой тоонд юм үлдсэнгүй. Аан тийм, саяхан  ҮСХ-оос зарласан  монголчуудын гуравны нэг нь  буюу нэг сая шахам нь ядуу гэсэн тоо баримт бас санаанд бууж байна. Тэр ядууд тооцох шалгуур нь  өөрөө бүр ч “ядуу” байвал яахав.

Сардаа 180 мянган төгрөгөөс доош хэрэглээтэй хүнийг ядуу гэж үздэг юм байна. Баянхошууны задгайд байгаа хэн ч юм, нэг иргэн сардаа 181 мянган төгрөгийн хэрэглээтэй бол тэр бараг баянд тооцогдох юм шиг байна. Энэ чинь 100 байтугай 70 ам доллар ч хүрэхгүй мөнгө шүү дээ. Хөөрхийлөлтэй байгаа биз. Эрх баригчид маань ингэж л засаглаж байна.

Өнгөрөгч 12 дугаар сард УИХ-ын чуулган дээр С.Одонтуяа “гишүүн ахмад настнууд өлбөрч үхэхэд ойрхон байна” хэмээн хэлсэн нь  сөрөг хүчний сөрөлт биш, харин бодит үнэн байлаа.

МАН-ын сонгуулийн мөрийн хөтөлбөр гэж ахин дахин уншмаар, алга ташин талархмаар мөрөөдлийн жагсаалт бий. Тэндээс сэдэвтэйгээ холбогдуулж хоёрхон заалтыг нь харъя.

1.5.29. Ахмадуудад суурь тэтгэвэр олгож, тэтгэврийн доод хэмжээг инфляц, үнийн өсөлттэй уялдуулан үе шаттайгаар нэмэгдүүлэх бодлого баримтална.

1.5.31. Тэтгэврийн зөрүүг ойртуулах цогц арга хэмжээ авч, тэтгэврийн дээд, доод, дундаж хэмжээний зохистой харьцаа тогтооно.

Ийм нэг хүлээлт үүсгэсэн амлалт ахмадуудыг хоёр жилийн турш хөтөл даваад явсан хүүгээ харуулдсан эцэг шиг хүлээлгэж байна. Сураг чимээ алга.  

Харин өчигдөр УИХ дахь олонхын бүлгийн дарга Д.Тогтохсүрэн “Цаашид санхүүгийн эх үүсвэр бололцоотой болох үед тэтгэвэр нэмж, зөрүүг арилгахад анхаарна” гэж мэдэгдлээ. Арилгах биш зүгээр л анхаарах юм шиг байна. Тэр санхүүгийн боломж нь хэзээ ирэхийг мэдэхгүй. Бодвол 2024 оны сонгууль бараг дөхүүлэх байх.

Монгол Улс 2022 онд түүхэндээ байгаагүй өндөр төсөв баталчхаад жилдээ 4-5 мянгаар амарлингуйн орныг зорьж байгаа хэдэн хөгшчүүлээсээ харамлаад эрх баригч намын бүлгийн дарга нь “боломж гарахаар бодноо” ухааны юм ярьж байгаа нь арай бүдүүн зүрх үү, үгүй юу.

Өнөөдөр манай улсад 317 мянга орчим өндөр насны тэтгэвэр авагч байдаг. Харин тэдгээрийн  80 орчим хувь нь хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээнээс бага буюу 350 мянга орчим төгрөг.  Эрх мэдэлтнүүд өөрсдийнхөө өдрийн хоолонд зарцуулдаг мөнгөөр ахмадуудаа бүтэн сар амьдрах тулгалт хийж байна. Ганц кг мах 10 мянгаас давчихсан, кило хүрэхгүй боов боорцог нь 5000-аас дээш үнэтэй, литр сүү нь 3000 төгрөг хүрчихсэн  ийм нийгэмд 350 мянган төгрөгийн тэтгэвэртэй хөгшчүүл амьдарна гэдэг бараг л аз сорьсон явдал юм шиг байна.

Бараа бүтээгдэхүүний үнэ сараар бус өдрөөр өсдөг болсон. 2021 оны инфляц хоёр оронтой тоо руу хэдийн хэлтийчихсэн. Гэтэл мөнөөх тэтгэврийн доод хэмжээг инфляцтай уялдуулан жил бүр  нэмэх МАН-ын амлалт сүүлийн хоёр жил огтхон ч хэрэгжсэнгүй.

Ахмад настны тухай хууль  болон Нийгмийн даатгалын сангаас тэтгэвэр, тэтгэмж олгох тухай хуулийн 30 дугаар зүйлд ахмад настны тэтгэврийг амьжиргааны өртгийн өөрчлөлт, инфляцтай уялдуулан жил бүр индексжүүлэн өөрчилж байхаар  тусгасан байдаг. Харамсалтай нь энэ заалт хэрэгждэггүй учраас тэтгэврийн зөрүү жил ирэх тусам нэмэгдэж, ахмадууд хохирсоор байна.

Эрх баригчдад сэтгэл гаргавал шийдэл байгаа нь тов тодорхой. Уг нь 2022-2023 онд багтаан тэтгэврийн зөрүүг арилгахад 600 тэрбум төгрөг шаардлагатай  гэсэн тооцоог Монголын ахмадын холбооноос гаргасан байх юм билээ.

Улаанбаатарын замын түгжрэлийг бууруулахад 420 тэрбум, Бурхны хөшөө барихад 32 тэрбум, хороог жижиглэж шинээр байгуулахад  13 тэрбум, сэтгэл ханамжийн судалгаа хийлгэхэд хэдэн зуун саяар нь гэхчлэн төсөв бол балгалзаж л байгаа. Гэхдээ иргэдээсээ, тэр дундаа хэдэн муусайн хөгшчүүлээсээ тойрч дөлөөд байна. 

Г.Хан