Дэлхийн олон улсад газрын тосны хямрал, шатахууны хомсдол нүүрлээд буй. Хойд хөрш ОХУ-ын бүс нутгуудад ч Украины агаарын цохилтоос үүдэлтэй шатахууны үнийн өсөлт, нөөцийн хомсдол үүссэн бөгөөд цаашид байдал улам дордоно гэж таамаглаж байна. Шатахууны хязгаарлалтын арга хэмжээ Оросын дор хаяж 56 бүс нутагт хэрэгжиж байгаа гэх мэдээллийг өнгөрсөн долоо хоногт танилцуулжээ.

Статистик мэдээлэл харвал, Тувад шатахууны үнэ зургадугаар сарын 16-наас 22-ны хооронд 9.2 хувиар өсч, нэг литр нь дунджаар 90.63 рубль буюу 1.21 ам.доллар хүрчээ. Энэ нь Оросын бүх бүс нутгаас хамгийн өндөр үнэ болсон байна. Гэсэн ч Тувагийн эрх баригчид болон шатахуун түгээх станцуудад одоогоор ямар нэг хязгаарлалт тогтоогоогүй байна.

Монгол Улстай хиллэдэг өргөн уудам Тува нутагт одоо идэвхтэй ашиглагдаж буй төмөр зам байдаггүй. Тиймээс бүх өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүн болон газрын тосны бүтээгдэхүүн нь автомашин, онгоц тээврээр ирдэг. Оросын хамгийн ядуу бүс нутгуудын нэгд тооцогддог Тувагийн энгийн иргэдийн хувьд шатахууны үнэ өснө гэдэг нь гаднаас тээвэрлэн авчирдаг бараа бүтээгдэхүүний үнэ ч мөн адил өснө гэсэн үг.

Нэгэн оршин суугч энэ талаар ярихдаа "Манайд бараа бүтээгдэхүүний үнэ хэдийнэ төсөөлөхийн аргагүй өндөр түвшинд хүрчихсэн. Ер нь сүүлийн дөрвөн жилийн турш л юу ч тохиолдож магадгүй гэсэн бодлоор хэрэгтэй бүхнээ базаасаар ирсэн. Тэр бүхнийг өнөөдөрт зориулж л нөөцөлсөн бололтой. Ирэх намар маш хүнд байх болов уу. Өвлийн талаар бүр ярих ч хэрэггүй биз. Удахгүй өлсгөлөн нүүрлэх вий гэж айж байна" гэжээ.

Шатахууны хямрал Оросын чинээлэг бүс нутгуудыг ч тойроогүй. Тухайлбал, газрын тос олборлолтоороо дэлхийд дээгүүрт ордог Ханты-Мансийн автономит тойргийн зарим шатахуун түгээх станц өнгөрсөн долоо хоногоос борлуулалтдаа хязгаарлалт тогтоожээ. Статистик мэдээлэл харвал, тус бүс нутагт шатахууны дундаж үнэ литр нь 74.74 рубль буюу нэг ам.доллар байгаа нь улсын дунджаас 4.94 хувиар өндөр үзүүлэлт юм.

Тус автономит тойргийн Радужный хотын нэгэн оршин суугч ярихдаа "Би Оросын иргэний хувьд үүнийг дэндүү утгагүй зүйл гэж бодож байна. Бид газрын тосонд бараг л живж байна. Хадгалах газаргүйн улмаас олборлолтын цооногуудыг хааж байгаа хэрнээ шатахуун алга" гэжээ.

Түүнчлэн Оросын эх газраас далайн тээврээр шатахуун авдаг, газрын тос, байгалийн хийн томоохон үйлдвэрлэлийн төв Сахалин муж шатахууны хязгаарлалтын арга хэмжээг авч эхэлсэн байна. Үүний цаад шалтгаан нь иргэдийн утга учиргүй нөөцлөлттэй холбоотой гэдгийг албаны хүн ярьжээ. Өөрөөр хэлбэл, шатахууны хязгаарлалтын арга хэмжээг хомсдолтой холбоогүй гэж тайлбарлаж байна.

Гэх мэтчилэн Орос даяар шатахууны хямралын талаарх мэдээлэл цацагдсаар байгаа юм. Гэсэн ч хомсдолын цар хүрээ 2025 оны намрыг гүйцэхгүй гэдгийг Карнегийн Орос, Евразийн төвийн мэргэжилтэн Сергей Вакуленко хэлжээ. Тэрбээр "Крымд үүсээд буй ноцтой хомсдолыг эс тооцвол нөхцөл байдал тийм ч муу биш байна. Одоогийн байдлаар дотоодын шатахууны нөөц Украины дронууд болон Оросын засварын багуудын хэн нь түрүүлэх вэ гэдэг өрсөлдөөнөөс шалтгаалж байна" гэв.

Сүүлийн үеийн дроны цохилтуудын улмаас Крымийг ОХУ-ын Ростов мужтай холбодог, шатахууны нийлүүлэлтийн гол замын хөдөлгөөн саатаж, шатахууны хомсдол үүсчээ.

Украины Батлан хамгаалахын сайд Михайло Федоров Крым болон ОХУ-ыг холбосон тээврийн замуудад өгсөн цохилтыг логистикийн бүслэлт гэж тодорхойлсон. Үүнээс болж Крым дэх Оросын эрх баригчид хатуу хяналтын арга хэмжээ авахаас өөр аргагүй болжээ. Крымд одоогоор өндөр октантай бензинийг хуваарийн тасалбарын дагуу олгож байгаа аж.

ОХУ-ын шадар сайд Александр Новак өнгөрсөн долоо хоногт мэдээлэл хийхдээ дизель түлшний экспортыг бүрэн хориглох асуудлыг засгийн газар хэлэлцэж байгааг дурджээ. Тус улс дотоодын зах зээлийг тогтворжуулахын тулд бензин болон онгоцны түлшний экспортыг хэдийнэ хязгаарлаад эхэлсэн билээ. Новак мэдэгдэлдээ улс оронд үүсээд буй нөхцөл байдлыг харьцангуй зөөллөсөн байсан ч бүс нутгийн эрх баригчид цаашдын ирээдүйг төдийлөн өөдрөгөөр харахгүй байна.

Тэгвэл Оросын ерөнхийлөгч Владимир Путин зургадугаар сарын 28-нд шатахууны хомсдол нүүрлэсэн нь үнэн гэдгийг баталсан мэдэгдэл хийсэн юм.

Тэрбээр "Чухал дэд бүтэц, тэр дундаа эрчим хүчний дэд бүтцийг онилсон цохилт нь тодорхой хэмжээний хүндрэл үүсгэж байгаа нь ойлгомжтой. Шатахууны хомсдол яг одоогоор тодорхой хэмжээнд ажиглагдаж байна. Гэхдээ ноцтой түвшинд хүрээгүй" гэжээ.